Het boeddhisme in België. Oorsprong en modaliteiten

Lyce Jankowski, Morgan Kessler

Centre Dhammaramsi (Dhamma Group), Rivière J. Periaux en A. Simon

Siddhartha Gautama, de Boeddha Sakyamuni, openbaarde zijn leer in de laatste eeuwen vóór onze jaartelling, in het noorden van het oude India. Deze leer verspreidde zich vanaf de eerste eeuwen van onze jaartelling naar Centraal-Azië en bereikte vervolgens Oost-Azië via de Zijderoutes. Ook het Westen werd bereikt door de verspreiding van de Dharma, en dit reeds vanaf het einde van de 19e eeuw. De drie belangrijkste stromingen van het boeddhisme, ook wel voertuigen genoemd (Theravāda of Hinayāna, Mahāyāna en Vajrayāna), begonnen zich toen te ontwikkelen in talrijke Europese landen en in de Verenigde Staten.

Het boeddhisme en zijn verspreiding waren echter verankerd in de maatschappelijke context van de westerse samenlevingen, en zijn ontwikkeling onderging de invloed daarvan. Het boeddhisme werd in het moderne Europa, dat aan het einde van de 19e eeuw steeds verder seculariseerde, niet op dezelfde manier ontvangen en ontwikkeld als in de Aziatische landen die het reeds vanaf de eerste eeuwen van onze jaartelling beïnvloedde. De komst en ontwikkeling ervan in België, net als in andere westerse landen, kan dan ook niet los worden gezien van deze bijzondere geschiedenis.

Het Belgische boeddhisme (of misschien beter: de boeddhismen, in het meervoud) bestaat uit talrijke groepen, internationale banden en complexe geschiedenissen die verbonden zijn met de grote maatschappelijke veranderingen van de 20e eeuw. Onderzoek naar de vestiging ervan benadrukt met name het belang van de tegencultuur van de tweede helft van de 20e eeuw, evenals dat van migratiestromen, bij de installatie van de verschillende boeddhistische stromingen in België. Deze twee factoren lijken een soort “boeddhisme met twee gezichten” te vormen: het ene van Belgische, of ruimer westerse, oorsprong, en het andere afkomstig uit Aziatische gemeenschappen die zich in het land hebben gevestigd.

Of het nu gaat om het theravāda-boeddhisme dat wordt beoefend door Laotiaanse en Cambodjaanse gemeenschappen, om zenmeditatiesessies (zazen) in een Brusselse dojo, of om het onderricht van een Tibetaanse lama in een van de vele centra van het Tibetaans boeddhisme die op het grondgebied aanwezig zijn, de hier bestudeerde religiositeit vormt een niet te verwaarlozen deel van het religieuze en spirituele landschap van België.

Lees het artikel

BOUDDHA

L’EXPÉRIENCE DU SENSIBLE

Catalogus van de tentoonstelling in het Domaine & Musée royal de Mariemont van 21 september 2024 tot 20 april 2025.